ایسنا-رييس انجمن گفتار درماني در آستانه روز جهاني “آگاهي از لكنت” (اول آبان ماه) با بيان اين كه اغلب كودكان در سنين 2 تا 4 سالگي با “نارواني طبيعي” در گفتار روبرو هستند و خانواده‌ها بايد از هرگونه بازخورد نسبت به كودكان پرهيز كنند؛ چرا كه ممكن است اين نارواني طبيعي به لكنت ماندگار تبديل شود، گفت: حدود 50 تا 80 درصد مبتلايان به لكنت پس از سپري كردن دوره‌هاي توانبخشي، روانشناختي و گفتاردرماني مناسب بهبود مي‌يابند.

بابك وثوقي، كارشناس ارشد گفتاردرماني، در گفت‌وگو با خبرنگار بهداشت و درمان خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، لكنت زبان را به عنوان “نارواني غيرطبيعي” معرفي كرد و گفت: لكنت زبان در قسمت مربوط به ناخودآگاه فرد كه هنوز از بيماري خود آگاهي ندارد تحت عنوان “نارواني طبيعي” مطرح مي‌شود. اغلب كودكان در سنين 2 تا 4 سالگي اين مرحله را طي كرده و به دليل عدم آگاهي كافي خانواده‌ها با بازخوردهاي اشتباه مواجه مي‌شوند. به اين ترتيب اين “نارواني طبيعي” تبديل به لكنت بينابيني يا گاها لكنت اساسي و ماندگار تبديل مي‌شود.

وي در تعريف “نارواني طبيعي” گفت: در اين مورد كودك حداكثر در ده درصد موارد دچار نارواني بوده، به آرامي با تنش‌ها و اضطراب‌هاي هنگام صحبت برخورد كرده و كل كلمه يا قسمتي از عبارت را تكرار مي‌كند. در مجموع در نارواني طبيعي فرد از اين نارواني آگاهي ندارد. اين امر وضعيت نرمالي است كه اغلب كودكان آن را طي مي‌كنند.

اين كارشناس ارشد گفتاردرماني به ايسنا گفت: در نارواني‌هاي طبيعي خانواده‌ها بايد از هرگونه تنبيه، تشويق، متوقف كردن گفتار، ايجاد كلمه، ايجاد فضاي تشنج يا دلسوزي‌هاي بي جا پرهيز كنند.

وي لكنت را نيز به «نارواني غير طبيعي» تعبير كرد و ادامه داد: در منابع متفاوت انواع و اقسام مختلفي از لكنت قيد شده است. در مجموع در نارواني “غيرطبيعي” يا “لكنت” براي گفتار تلاش و تقلا شده، در گفتار مكث مي‌شود و فرد از نارواني خود آگاهي دارد. اين امر بيشتراز 10 درصد موارد را در كلام فرد شامل مي‌شود.

به گفته وثوقي، متاسفانه در جامعه ما نگرش صحيحي از اين “نارواني غيرطبيعي” وجود ندارد و اغلب به اين افراد به ديده يك بيمار مبتلا به افسردگي يا بيماري‌هاي رواني مزمن نگريسته مي‌شود. اين افراد معمولا از اعتماد به نفس پاييني برخوردارند. اين درحالي است كه اكنون در كشورهاي پيشرفته افراد لكنتي، بسياري از كارهاي مهم را برعهده دارند.

داروهاي ضد افسردگي “لكنت” را تشديد مي‌كند

وي با بيان اين كه براي درمان لكنت بايد رويكردهاي مختلفي را در نظر گرفت، ادامه داد: در ايران معمولا درمان‌ها به صورت تك بعدي پيش مي‌رود. بايد دانست كه داروهاي ضد افسردگي اثر معكوس در افراد مبتلا به لكنت داشته و لكنت را تشديد مي‌كند. همچنين درمان با ديدگاه روانشناختي هرچند رويكرد مناسبي است، اما تك بعدي است. در مجموع تعامل اجتماعي و ارتباط افراد لكنتي با ديگران بايد تقويت شود؛ چرا كه اين افراد به دليل وجود مشكلاتي در جامعه، از سوي معلم، دوستان و آشنايان، مورد ترحم، تنبيه و تشويق‌هاي اشتباه قرار گرفته و‌ دچار مشكلاتي در اعتماد به نفس شده‌اند.

ضرورت برخورداري فرد مبتلا به لكنت از خدمات توانبخشي و روانشناختي

وثوقي در اين باره به آموزش و پرورش توصيه كرد: آموزش و پرورش بايد آگاهي كامل از لكنت و نارواني به دست آورد. بنابراين كودكاني كه به دليل نارواني قادر به پاسخ به معلم نيستند نبايد مورد تنبيه يا تمسخر قرار گيرند.همچنين نبايد به اجبار اين كودكان را در موقعيتي قرار داد كه حتما صحبت كنند. بنابراين مراجعه به گفتار درمانگر كه تجربه كار در اين زمينه را داشته باشد، الزامي است و حتما يك فرد لكنتي بايد از خدمات توانبخشي و روانشناختي باهم برخوردار شود. بايد از گروهي در درمان استفاده شود كه حتما در اين گروه روانشناس و گفتار درمانگر با هم حضور داشته باشند.

2 تا 3 درصد كودكان در سنين زير 6 سال به نارواني غيرطبيعي دچار هستند

بروز نارواني در پسران 3 تا 4 برابر دختران است

به گفته رييس انجمن گفتار درماني، يك درصد كودكان سنين مدرسه را ناروان‌ها تشكيل مي‌دهند . بر اساس آمارهاي موجود2 تا 3 درصد كودكان در سنين 5 تا 6 سال دچار نارواني غير طبيعي و حدود 10 درصد به نارواني طبيعي در مناطق مختلف دچار هستند. همچنين بروز نارواني در پسران 3 تا 4 برابر نسبت به دختران بيشتر است.

بهبودي 50 تا 80 درصد مبتلايان به لكنت با دوره‌هاي توانبخشي، روانشناسي و گفتاردرماني مناسب

وي ادامه داد: بين 50 تا 80 درصد افراد مبتلا به لكنت پس از سپري كردن دوره‌هاي توانبخشي مناسب همراه با روانشناسي و گفتار درماني، حدود 90 تا 95 درصد بهبود مي‌يابند. در صورتي كه اين بيماران از اضطراب و استرس بيش از حد برخوردار باشند حتما بايد تحت نظر روانپزشك قرار گرفته و روانپزشك تنها در جهت رفع اضطراب وي اقدام كند؛ چرا كه اين اضطراب و استرس دوباره چرخه علت و معلولي را برهم زده و سيكل باطلي ايجاد مي‌كند.

تاخير در رشد كلامي و تشنجات مختلف در مغز از عوامل بروز لكنت

وثوقي افزود: بر اساس تحقيقات؛ معمولا تاخير در رشد كلامي و دركي در سنين كودكي و تشنجات مختلف در برخي مناطق مغز، لكنت را به دنبال دارد. افراد مبتلا به لكنت بايد تحت بررسي‌هاي نورولوژيك و آزمايشگاهي قرار گرفته و پس از محرز شدن مشكل نورولوژيك آنها، درمان ابتدا بر پايه نورولوژي و سپس بر اساس علامت درماني، روانشناختي و شناخت درماني انجام شود.

به گفته اين كارشناس ارشد گفتاردرماني، بسياري از كشورها مسايل مربوط به گفتار و لكنت را به صورت آكادميك بررسي مي‌كنند و از رشته‌ها و ميان رشته‌هاي مختلفي در اين زمينه برخوردارند كه ايران براي رسيدن به كشورها راه زيادي در پيش دارد. در مجموع درمانگرها و توانبخش‌هاي ايراني نسبت به امكاناتي كه در اختيار دارند بسيار بهتر عمل مي‌كنند و در صورتي كه امكانات در اختيار آنها قرار گيرد مي‌توان خدمات ويژه‌اي ارائه داد.

كمبود مراكز آموزشي براي لكنت‌ زبان‌ها در ايران

وي افزود: در ايران حتي براي داشتن كوچكترين مركز توانبخشي يا كلينيكي به منظور ارايه خدمات به اين بيماران دچار مشكل هستيم. قوانين دانشگاه‌ها با يكديگر و قوانين نظام پزشكي با وزارت بهداشت در اين زمينه‌ها متفاوت است. اين در حالي است كه در انگلستان با تاسيس مدرسه لكنت، فرد مبتلا به نارواني لكنت آموزش نوع گفتار هر روزه به صورت مستقيم و غير مستقيم ارائه مي‌شود و حساسيت زدايي از آنجا آغاز شده و سپس به محيط گسترش مي‌يابد. آموزش‌ها به تدريج پس از ماه اول كمتر شده و فرد به جايي مي‌رسد كه به شكل تثبيت شده مي‌تواند از گفتار واضح و شمرده برخوردار شده و به زندگي عادي خود ادامه دهد. متاسفانه اين مراكز در ايران وجود ندارد.

پرهيز خانواده‌ها از هرگونه بازخورد به كودكان دچار نارواني طبيعي يا غيرطبيعي

رييس انجمن گفتار درماني در توصيه به خانواده‌ها گفت: خانواده‌ها قبل از اين كه برچسب لكنت به كودكان خود بزنند به گفتار درمانگر مراجعه كرده و از هر گونه بازخورد نسبت به گفتار ناصحيح، آماده كردن كلمه، مقايسه گفتار كودكان با يكديگر و ترحم پرهيز كنند.